МЕТОДИ ЗМЕНШЕННЯ ОБЧИСЛЮВАЛЬНОЇ СКЛАДНОСТІ ЛЕГКОВАГОВИХ НЕЙРОННИХ МЕРЕЖ ІЗ ВИКОРИСТАННЯМ БАЗ ДАНИХ ДЛЯ МОБІЛЬНИХ ТА EDGE-ПЛАТФОРМ
DOI:
https://doi.org/10.28925/2663-4023.2026.35.1409Ключові слова:
обмеження ресурсів, штучний інтелект, машинне навчання, бази даних, мобільні платформи, edge-платформи, розробка програмного забезпечення, комп’ютерні мережіАнотація
Важливим напрямом оптимізації, окрім використання легковагових архітектур, є застосування методів зменшення обчислювальної складності вже наявних моделей машинного навчання. Для цього у даній роботі запропоновано комбінацію методів квантування, прорідження, дистиляція знань, низькорангове розкладання, оптимізація графа обчислень та fusion операторів. Важливим напрямом оптимізації, окрім використання легковагових архітектур, є застосування методів зменшення обчислювальної складності з використанням баз даних для збереження та ефективної вибірки стиснутих параметрів моделей машинного навчання. Кожен із перелічених підходів має власні переваги, недоліки та особливості практичного використання. Зазначені методи оптимізації можуть реалізовуватися як автономно, так і в сукупності та взаємодії один з одним. Зокрема, у моделях машинного навчання нерідко поєднують квантування з проріджуванням або застосовують дистиляцію знань разом із подальшою оптимізацією графа виконання. Така комбінована стратегія забезпечує вищу ефективність порівняно із застосуванням поодиноких підходів. Показано, що використання цих методів дозволяє суттєво зменшити розмір моделі машинного навчання, скоротити витрати пам’яті та прискорити виконання інференсу. Разом із цим встановлено, що більшість таких підходів формує статичну конфігурацію моделі машинного навчання до початку її використання. Після завершення оптимізації структура та поведінка моделі машинного навчання практично не змінюються. Таким чином визначено, що ефективність оптимізації може змінюватися залежно від поточного стану пристрою та умов виконання.
Завантаження
Посилання
InviAI. Що таке Edge AI? Переваги та виклики. https://inviai.com/uk/sho-take-edge-ai
ProIT. Як edge computing змінює обчислювальні технології. https://proit.com.ua/news/yak-edge-computing-zminyuye-obchyslyuvalni/
ETSI. Mobile Edge Computing (MEC); Framework and Reference Architecture. ETSI GS MEC 003 V2.1.1, 2019. https://www.etsi.org/deliver/etsi_gs/MEC/001_099/003/02.01.01_60/gs_MEC003v020101p.pdf
Google. TensorFlow Lite Guide: Performance Best Practices. https://www.tensorflow.org/lite/performance/best_practices
Mao Z. Lightweight Network Architecture – Optimization of Deep Learning Models. Applied and Computational Engineering, 2025. https://doi.org/10.54254/2755-2721/2025.AST26509
Liu, L., Xu, Z. Optimizing lightweight neural networks for efficient mobile edge computing. Sci Rep 15, 22056 (2025). https://doi.org/10.1038/s41598-025-04652-7
Howard A., Zhu M., Chen B., et al. MobileNets: Open-Source Models for Efficient On-Device Vision Applications, Google Research, 2017. https://research.google/blog/mobilenets-open-source-models-for-efficient-on-device-vision/
Sandler M., Howard A., Zhu M., et al. MobileNetV2: Inverted Residuals and Linear Bottlenecks. IEEE/CVF CVPR, 2018. https://doi.org/10.48550/arXiv.1801.04381
Ma, N., Zhang, X., Zheng, HT., Sun, J. (2018). ShuffleNet V2: Practical Guidelines for Efficient CNN Architecture Design. In: Ferrari, V., Hebert, M., Sminchisescu, C., Weiss, Y. (eds) Computer Vision – ECCV 2018. ECCV 2018. Lecture Notes in Computer Science, vol 11218. Springer, Cham. https://doi.org/10.1007/978-3-030-01264-9_8
Tan M., Le Q. EfficientNet: Rethinking Model Scaling for Convolutional Neural Networks. ICML, 2019. https://proceedings.mlr.press/v97/tan19a.html
Kuznetsov O., Frontoni E., Kuznetsova Y., Chevardin V., Smirnov O. «Architectural foundations for adaptive security in edge computing systems». Cybersecurity Defensive Walls in Edge Computing, 2025. рр. 21-61. . https://www.scopus.com/pages/publications/105026847051
Kuznetsov, O., Atzeni, G., Arnesano, M., Randieri, C., Smirnov, O. «Secure IoT-based smart wheelchair system: From implementation to security enhancement strategy». Security and Privacy of Cyber Physical Systems Emerging Trends Technologies and Applications, 2025, pp. 225–257. . https://www.scopus.com/pages/publications/105014300075.
Kuznetsov, O., Smirnov, O., Kuznetsova, T., Shaikhanova, A., Svatowsky, I. «Privacy-utility trade-offs in IoT networks: A comparative analysis of differential privacy mechanisms for sensor data aggregation». Security and Privacy of Cyber Physical Systems Emerging Trends Technologies and Applications, 2025, pp. 589–622. . https://www.scopus.com/pages/publications/105014301897
Смірнов, О., Ткачук, Р., Козірова, Н., Константинова, Л., Конопліцька-Слободенюк, О., Якименко, Н., Смірнов, С.. Дослідження застосування векторних баз даних у генеративному штучному інтелекті. Електронне фахове наукове видання «Кібербезпека: освіта, наука, техніка», 2026, Том 1 № 33, 667-682. https://doi.org/10.28925/2663-4023.2026.33.1248
Богаченко, С., Смірнов, О., Буравченко, К., Смірнова, Т., Конопліцька-Слободенюк, О., Якименко, Н., Смірнов, С. «Обмеження ресурсів мобільних та edge-платформ при розробці програмного забезпечення для реалізації та оптимізації моделей машинного навчання». Електронне фахове наукове видання «Кібербезпека: освіта, наука, техніка», 2026, т. 2 № 34, С. 677-686. https://doi.org/10.28925/2663-4023.2026.34.1360
Chen X., Xu X., Wang Z. LightweightNet: Toward Fast and Lightweight Convolutional Neural Networks via Architecture Distillation. Pattern Recognition, Volume 88, 2019, Pages 272-284. https://doi.org/10.1016/j.patcog.2018.10.029
Jacob B., Kligys S., Chen B., et al. Quantization and Training of Neural Networks for Efficient Integer-Arithmetic-Only Inference. 2017 https://doi.org/10.48550/arXiv.1712.05877
Hinton G., Vinyals O., Dean J. Distilling the Knowledge in a Neural Network. NIPS Workshop, 2015 https://doi.org/10.48550/arXiv.1503.02531
InviAI. What is Edge AI? Benefits and Challenges. https://inviai.com/uk/sho-take-edge-ai
ProIT. How edge computing is changing computing technology. https://proit.com.ua/news/yak-edge-computing-zminyuye-obchyslyuvalni/
ETSI. Mobile Edge Computing (MEC); Framework and Reference Architecture. ETSI GS MEC 003 V2.1.1, 2019. https://www.etsi.org/deliver/etsi_gs/MEC/001_099/003/02.01.01_60/gs_MEC003v020101p.pdf
Google. TensorFlow Lite Guide: Performance Best Practices. https://www.tensorflow.org/lite/performance/best_practices
Mao Z. Lightweight Network Architecture – Optimization of Deep Learning Models. Applied and Computational Engineering, 2025. https://doi.org/10.54254/2755-2721/2025.AST26509
Liu, L., Xu, Z. Optimizing lightweight neural networks for efficient mobile edge computing. Sci Rep 15, 22056 (2025). https://doi.org/10.1038/s41598-025-04652-7
Howard A., Zhu M., Chen B., et al. MobileNets: Open-Source Models for Efficient On-Device Vision Applications, Google Research, 2017. https://research.google/blog/mobilenets-open-source-models-for-efficient-on-device-vision/
Sandler M., Howard A., Zhu M., et al. MobileNetV2: Inverted Residuals and Linear Bottlenecks. IEEE/CVF CVPR, 2018. https://doi.org/10.48550/arXiv.1801.04381
Ma, N., Zhang, X., Zheng, HT., Sun, J. (2018). ShuffleNet V2: Practical Guidelines for Efficient CNN Architecture Design. In: Ferrari, V., Hebert, M., Sminchisescu, C., Weiss, Y. (eds) Computer Vision – ECCV 2018. ECCV 2018. Lecture Notes in Computer Science, vol 11218. Springer, Cham. https://doi.org/10.1007/978-3-030-01264-9_8
Tan M., Le Q. EfficientNet: Rethinking Model Scaling for Convolutional Neural Networks. ICML, 2019. https://proceedings.mlr.press/v97/tan19a.html
Kuznetsov O., Frontoni E., Kuznetsova Y., Chevardin V., Smirnov O. «Architectural foundations for adaptive security in edge computing systems». Cybersecurity Defensive Walls in Edge Computing, 2025. рр. 21-61. . https://www.scopus.com/pages/publications/105026847051
Kuznetsov, O., Atzeni, G., Arnesano, M., Randieri, C., Smirnov, O. «Secure IoT-based smart wheelchair system: From implementation to security enhancement strategy». Security and Privacy of Cyber Physical Systems Emerging Trends Technologies and Applications, 2025, pp. 225–257. . https://www.scopus.com/pages/publications/105014300075.
Kuznetsov, O., Smirnov, O., Kuznetsova, T., Shaikhanova, A., Svatowsky, I. «Privacy-utility trade-offs in IoT networks: A comparative analysis of differential privacy mechanisms for sensor data aggregation». Security and Privacy of Cyber Physical Systems Emerging Trends Technologies and Applications, 2025, pp. 589–622. . https://www.scopus.com/pages/publications/105014301897
Smirnov, O., Tkachuk, R., Kozirova, N., Konstantinova, L., Konoplytska-Slobodeniuk, O., Yakymenko, N., Smirnov, S.. Research on the application of vector databases in generative artificial intelligence. Electronic Professional Scientific Journal «Cybersecurity: Education, Science, Technique», 2026, Volume 1 No. 33, 667-682.https://doi.org/10.28925/2663-4023.2026.33.1248
Bohachenko, S., Smirnov, O., Buravchenko, K., Smirnova, T., Konoplitska-Slobodeniuk, O., Yakymenko, N., Smirnov, S. «Resource constraints of mobile and edge platforms in software development for the implementation and optimization of machine learning models». Electronic Professional Scientific Journal «Cybersecurity: Education, Science, Technique», 2026, Vol. 2, No. 34, pp. 677–686. Available at: https://doi.org/10.28925/2663-4023.2026.34.1360
Chen X., Xu X., Wang Z. LightweightNet: Toward Fast and Lightweight Convolutional Neural Networks via Architecture Distillation. Pattern Recognition, Volume 88, 2019, Pages 272-284. https://doi.org/10.1016/j.patcog.2018.10.029
Jacob B., Kligys S., Chen B., et al. Quantization and Training of Neural Networks for Efficient Integer-Arithmetic-Only Inference. 2017 https://doi.org/10.48550/arXiv.1712.05877
Hinton G., Vinyals O., Dean J. Distilling the Knowledge in a Neural Network. NIPS Workshop, 2015 https://doi.org/10.48550/arXiv.1503.02531
Опубліковано
Як цитувати
Номер
Розділ
Ліцензія
Авторське право (c) 2026 Олексій Смірнов, Сергій Богаченко , Наталія Козірова , Тетяна Смірнова , Лілія Константинова , Сергій Смірнов

Ця робота ліцензується відповідно до Creative Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike 4.0 International License.